منوچهر دانشپژوه:
ادبيات كهن، فضیلت ایرانی است
منوچهر
دانشپژوه؛ استاد دانشگاه، در مسابقه «حفظ ديباچه گلستان» گفت: نه تنها
دانشآموختگان ادبيات فارسي، بلكه هر ايراني، فضيلت خود را مديون ادبيات
كهن ماست. چرا كه زبان وسيله تفهيم و تفاهم است. اگر زبان ناقص باشد، فهم
هم نقصان ميپذيرد.\
به گزارش خبرگزاري كتاب
ايران(ايبنا)، منوچهر دانشپژوه؛ استاد دانشگاه در مسابقه «حفظ ديباچه
گلستان» گفت: معاون فرهنگي شهر كتاب پرسشي را عنوان كردند كه چرا آثار
سعدي مورد توجه ايرانيان بوده است؟ خود ايشان به اين پرسش پاسخ دادند. اما
من نيز اين را اضافه كنم كه شما اگر به همان بيت ابتداي كليات دقت كنيد،
در خواهيد يافت كه در آن همه چيز نهفته است. سعدي در آن بيت ميگويد، به
نام خداوند جان آفرين/ حكيم سخن در زبان آفرين.
وي كه عصر روز
يكشنبه (24 آبانماه) در مركز فرهنگي شهر كتاب سخن ميگفت افزود: سعدي در
اينجا انسان را حيوان ناطق تعريف ميكند. ناطق كسي نيست كه تنها حرف
ميزند. اگر اين گونه است پس پرندگان و ديگر حيوانات هم زبان دارند و با
خود سخن ميگويند. در زبان فارسي نطق به معناي نخست انديشيدن است و سپس
سخن گفتن. اگر چنين صفتي درموجودي باشد، او را انسان ميناميم. سعدي
ميگويد كه خداوند ابتدا جان آدمي را آفريد و سپس توانايي سخن گفتن را به
او داد.
اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: نه تنها دانشآموختگان ادبيات فارسي، بلكه هر ايراني، فضيلت خود را مديون ادبيات
نه تنها دانشآموختگان ادبيات فارسي، بلكه هر ايراني، فضيلت خود را مديون
ادبيات كهن ماست. چرا كه زبان وسيله تفهيم و تفاهم است. اگر زبان ناقص
باشد، فهم هم نقصان ميپذيرد. ضعف زبان باعث ميشود كه مطالب علمي را به
درستي درك نكنيم. از اين رو حتي دانشآموختگان رشته پزشكي و ديگر رشتههاي
علمي هم نياز دارند كه زبان فارسي را به درستي بدانند
كهن ماست. چرا كه زبان وسيله تفهيم و تفاهم است. اگر زبان ناقص باشد، فهم
هم نقصان ميپذيرد. ضعف زبان باعث ميشود كه مطالب علمي را به درستي درك
نكنيم. از اين رو حتي دانشآموختگان رشته پزشكي و ديگر رشتههاي علمي هم
نياز دارند كه زبان فارسي را به درستي بدانند.
وي افزود: از آنچه
ادباي زبانهاي ديگر درباره ادبيات فارسي گفتهاند و استفادهاي كه آنها
از زبان ما كردهاند ميتوان به اين نتيجه رسيد كه ادبيات فارسي در جهان
بينظير است. براي مثال، شما در حماسهگويي چه كسي را در جهان سراغ داريد
كه همانند فردوسي باشد؟ آيا «هومر» را ميتوان با او مقايسه كرد؟ بدون شك
نه.
وي افزود: زبان فارسي 2 شاخه دارد، يكي نظم و ديگري نثر. نظم
ما بسيار قوي است. در اين زمينه 4 قله داريم، فردوسي قله حماسهگويي است،
سعدي قله غزل است، مولانا پدر فلسفه و حكمت است و حافظ پدر غزل. اين چهار
بزرگوار شاعرند، اما از ميان آنها تنها سعدي است كه هم شاعر و هم نويسنده
است.
اين استاد دانشگاه يادآور شد: درست است كه مولانا هم غزل
گفته هم مثنوي سروده است و هم « فيه مافيه» و «مكتوبات» را تقرير كرده و
نوشته است. ولي آيا نثر مولانا قابل قياس با نثر سعدي است؟ من بي تعصب مي
گويم كه به هيچ وجه مولوي نمي تواند در نثر همپاي سعدي باشد. دليل آن هم
روشن است. آيا ما همانطور كه گلستان را ميخوانيم و حفظ ميكنيم ، فيه
مافيه را هم ميخوانيم؟ پيداست كه نه.
وي افزود: در ادبيات فارسي
چند كتاب نثر ميتوانيم نام ببريم كه خوب و استادانه نوشته شده باشند؟ يكي
تاريخ بيهقي است، دوم كليله و دمنه و سوم گلستان سعدي. اگر گلستان نبود
نثر ما تنها دو گونه بود، ساده و مصنوع. اما به خاطر گلستان، نثر مسجع هم
داريم. غير از اين كتاب، نوشته ديگري نداريم كه نثر آن به گونهاي باشد كه
نوع خاصي از نثر را پديد آورده باشد.
وي افزود: براي نمونه تاريخ
زبان فارسي 2 شاخه دارد، يكي نظم و ديگري نثر. نظم ما بسيار قوي است. در
اين زمينه 4 قله داريم، فردوسي قله حماسهگويي است، سعدي قله غزل است،
مولانا پدر فلسفه و حكمت است و حافظ پدر غزل. اين چهار بزرگوار شاعرند،
اما از ميان آنها تنها سعدي است كه هم شاعر و هم نويسنده است
بيهقي كتاب نثر مهمي است. اما روش نويسندگي آن خاص است و در عين سادگي،
خواندن آن براي همه آسان نيست. يعني همه كس نميتواند نثر بيهقي را
بخواند، با آنكه تاريخ است و حالت داستان گونه دارد. اين هم هست كه تاريخ
جزو نثر به حساب نميآمده است. اما از اين كه بگذريم بايد پرسيد كه از
ميان آن 3 كتابي كه اشاره شد، كدام يك در زبان فارسي قدرت القايياش بيشتر
بوده است؟ حقيقت آن است كه از قديم تا كنون گلستان سعدي است كه آن جايگاه
برتر را داشته است.
دانشپژوه يادآور شد: ما از شعر، زبان را ياد
ميگيريم. اما معمولا كتاب آموزشي زبان، كتاب نثر بوده است؛ و گلستان هم
در ميان فارسيزبانان ايران و هم در ميان فارسي خوانان جاهاي ديگر، كتاب
زبان آموزشي فارسي بوده است. علت تاثيرگزار بودن گلستان نيز يكي همين است
كه به معناي تام و تمام كلمه، گلستان كتاب آموزش به حساب ميآمده است.
سپس
كوروش كمالي سروستاني؛ مدير مركز سعديشناس، گفت: در ابتدا از سوي مركز
سعديشناسي از مسوولان شهر كتاب سپاسگزاري ميكنم. اما درباره اهميت
گلستان تنها كافي است به آماري كه وجود دارد توجه كنيم. بر طبق اين آمار
از سال 1380 تا سال 1387، 2 ميليون نسخه از آثار سعدي منتشر شده است. 700
هزار نسخه از آن گلستان بوده است، 600 نسخه كليات، 500 نسخه بوستان، 100
هزار نسخه غزليات و 100 هزار نسخه آثار ديگر سعدي.
وي افزود:
گلستان پر خوانندهترين اثر سعدي بوده است. به خصوص در دوران گذشته، پس از
آمدن صنعت چاپ به ايران، نخستين كتاب فارسي بوده است كه در قرن 18 چاپ شده
است و نيز گلستان تنها كتابي است كه در فهرست 100 كتاب برگزيده قرن بيستم
قرار گرفته است. حفظ گلستان شايد مهمترين اثرش افزايش گنجينه واژگاني و
رسايي و رواني زبان است و همه اينها رمز ماندگاري سعدي است.
منبع:
http://www.ibna.ir/vdchmznm.23nmidftt2.html
+ نوشته شده توسط مصطفا فخرایی در
88/09/10 و ساعت
14:8 |
